۴ اوت ۲۰۲۶ - یک مطالعۀ مقایسه­ ای آینده‌نگرِ نشان داد که بیمارانی که اخیرا مبتلا به دیابت نوع ۲ تشخیص داده شده­اند، چه چاق و چه لاغر، با تهدید معناداری از افزایش خطر آتروژنیک(گرفتگی عروق ) مواجه‌اند؛ به‌گونه‌ای که شاخص‌های حیاتی مانند «شاخص آتروژنیک پلاسما (AIP)» به ترتیب به 0.7 و 0.6 رسیده است که فاصله چشمگیری با آستانه ایمنی 0.2 دارد. این نتایج بر پایه مطالعه‌ای است که در مارس ۲۰۲۶ در مجله «Journal of The Association of Physicians of India» منتشر شده است.

رشد همزمان چاقی و دیابت نوع ۲، نیاز به بررسی‌های دقیق‌تر را دوچندان کرده است. اگرچه مطالعات قبلی دکتر آلمیدا و همکارانش پروفایل‌های متابولیک را بررسی کرده بودند، اما هنوز مشخص نیست که شاخص‌های نوینِ چربی، چه میزان اطلاعات ارزشمندی را درباره بیماران با تشخیص جدید دیابت(قبل از شروع درمان) ارائه می‌دهند. از این رو، محققان دانشگاه و بیمارستانGTB دهلی، پژوهشی را برای مقایسه میزان خطر رسوب چربی در رگ‌های بیماران دیابتی چاق و لاغر با استفاده از این شاخص‌های تخصصی آغاز کردند.

محققان در این مطالعۀ مقایسه­ای آینده‌نگر که در یک مرکز درمانی تخصصی در دهلی انجام شد، 60 بیمار با تشخیص جدید دیابت و درمان ‌نشده را ارزیابی کردند. این افراد بر اساس معیارهای راهنمای آسیا-اقیانوسیه به دو گروه «چاق» (شاخص توده بدنی [BMI] بالاتر یا مساوی 25 کیلوگرم بر مترمربع) و «لاغر» (BMI کمتر از 18.5 کیلوگرم بر مترمربع) تقسیم شدند. پژوهشگران پس از 12 ساعت ناشتا، نمونه‌های خون را برای اندازه‌گیری شاخص‌های گلیسمی (قندخونی) و «پروفایل چربی ناشتا» (FLP) تحلیل کردند. بیمارانی که از قبل دچار اختلالات کبدی، کلیوی یا تیروئیدی بودند، و همچنین زنان باردار، به‌طور خاص از مطالعه حذف شدند تا ارزیابی اولیۀ مارکرهای متابولیک، دقیقاً وضعیت ابتدایی بیماری را منعکس کند.

یافته‌های کلیدی بالینی این مطالعه عبارتند از:

·  افزایش معنادار AIP: این مطالعه نشان داد که شاخص آتروژنیک پلاسما در بیماران چاق به‌طور معناداری بالاتر از بیماران لاغر است (0.7 در برابر 0.6، p= 0.006) که به‌عنوان شاخص حساسی برای عوارض آینده عروق کرونر قلب عمل می‌کند.

·  عبور از آستانه کلسترول: پژوهشگران مشاهده کردند که نسبت «کلسترول تام (TC)» به «لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL-C)» در افراد چاق به 6.7 و در افراد لاغر به 5.9 رسید؛ هر دو فراتر از آستانه بالینی توصیه ‌شدۀ 3.5 هستند.

·  روند معکوس در کنترل قند: این بررسی نشان داد که کنترل قندخون در بیماران لاغر به‌طور معناداری ضعیف‌تر از بیماران چاق بود؛ میانگین «هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1c)» در آن‌ها 11.5 درصد بود، در حالی که این مقدار در گروه چاق 9.42 درصد ثبت شد.

·  پتانسیل پروآتروژنیک بالا: نسبت «لیپوپروتئین با چگالی پایین (LDL-C)» به «لیپوپروتئین با چگالی بالا(HDL-C)» در گروه چاق 4.8 و در گروه لاغر 4.0 بود؛ که هر دو از آستانه پیش‌بینی‌کننده حساسِ 2.517 فراتر بودند.

·  ترکیب متفاوت چربی بدن: این مطالعه تأیید کرد که درصد چربی بدن در بیماران چاق به‌طور معناداری بالاتر و برابر 35.9 درصد است، در حالی که این مقدار در گروه لاغر 22.1 درصد بود، که ویژگی‌های فیزیکی متمایز این دو فنوتیپ متابولیک را برجسته می‌کند.

نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که اگرچه به‌دلیل سطح بالاتر چربی‌ها، خطر قلبی‌عروقی در افراد چاق بارزتر است، اما این خطر در بیماران لاغر نیز بطور قابل توجهی بالا است؛ این موضوع با میانگین مقادیر «کلسترول غیر-HDL» برابر 163.3 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر و 152.8 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر به ترتیب در گروه‌های چاق و لاغر تأیید می‌شود.

بر اساس این مطالعه، پزشکان باید برای همه بیماران دیابتی، مدیریت و کنترل تهاجمی چربی‌های پلاسما را در نظر بگیرند تا خطر بالای قلبی‌عروقی مرتبط با این بیماری را صرف‌نظر از شاخص توده بدنی آن‌ها، به‌طور مؤثری کاهش دهند.

اگرچه این مطالعه به دلیل حجم نمونه نسبتاً کوچک و فقدان گروه کنترل سالم هم‌سن، دچار محدودیت است، اما فرصتی ارزشمند برای پژوهش‌های آینده فراهم نموده است تا سازوکارهای خاص خطر قلبی‌عروقی را در این جمعیت‌های متمایز از بیماران، بیشتر روشن کنند.

منبع:

https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/lean-and-obese-patients-with-newly-diagnosed-type-2-diabetes-show-high-atherogenic-risk-japi-study-176376